Arquivo do blog

5. GALICIA NO S XVII

MILLO

Galicia comenzou o S XVII coa mesma situación que no resto de España e Europa: malas colleitas, fame, peste, guerras ( ataque francés á Coruña e inlgés a Vigo, p.ex. ). Pero a partir de 1630 ocorreu un feito que sacaría a Galicia da crise e a levaría a unha época de prosperidade: a introdución do cultivo do millo ( cereal de orixe americana ) e a súa posterior extensión ,sobre todo pola costa. O millo tiña unhas vantaxes fundamentais para o campesiñado: elimina o barbeito e ten ata 10 veces máis rendemento que o centeo, polo que a produción aumenta.

Grazas a este novo cultivo e outro, a pataca, que se xeralizará no S XVIII, a poboación galega se duplica:  desde un 650.000 habitantes en 1600 ata 1.300.000 a mediados do S XVIII.HORREO

Outra característica da Galicia do S XVII é a existencia dun grupo social ( os fidalgos) que se beneficia das rendas agrarias que os campesiños pagan polos foros.  A fidalguía consegue que nobres e igrexa lle cedan grandes cantidades de terras arrendadas aos campesiños desde a Idade Media ( foros ). Convértense así en intermediarios: arrendan ( aforan ) esas terra e quédanse cunha boa parte das rendas que os campesiños pagan. Por riba, coma xa dixemos,  a introdución do millo fixo subir a produción e polo tanto os ingresos. Calcúlase que preto dunha terceira parte da riqueza que producía o campo galego ía parar a mans dos fidalgos, que invertían na construción de pazos. Pola súa parte a Igrexa tamén se beneficiou desta prosperidade: construción de mosteiros, igrexas … Pensa que, por exemplo, a praza e a fachada do Obradoiro na catedral de Santiago son do S XVII.

Fachada do Obradoiro

Fachada do Obradoiro

Advertisements

3. O PARLAMENTARISMO

O pensador inglés John Locke (1632 – 1704 ) presentou a idea de que ninguén podía exercer o goberno  sen un libre pacto entre o monarca e o pobo, xa que de ser así o que goberna sería un tirano e contra el, o pobo pode rebelarse: a monarquía absoluta non pode ser unha forma de goberno.

Así, frente ao absolutismo reinante na maioría de  Europa, en Inglaterra o Parlamento conseguiu limitar o poder do monarca:

  • Execución do rei Carlos I en 1649 despois dunha revolución en 1640 e unha posterior guerra civil, causadas polo intento do monarca de limitar o poder do parlamento.

  • Revolución de 1688 contra os intentos de Xacobe II de voltar a un goberno absolutista. Instáurase en Inglaterra o sitema político do parlamentarismo: un Parlamento bicameral controla o poder do monarca: a Cámara dos Lores ( representación da nobreza ) e Cámara dos Comúns ( representación da burguesía, elexidois os representantes por sufraxio). Este Parlamento aprobou a Declaración de Dereitos ( Bill or Rights) en 1689 co que definitivamente limitaba o poder do monarca.

Execución de Carlos I / Fonte: wikipedia

Execución de Carlos I / Fonte: wikipedia

“A nación inglesa é a única sobre a terra que acadou regular o poder dos reis enfrentándose a eles e que, con constantes esforzos, puideron finalmente establecer un sabio goberno no que o príncipe, todopoderoso para facer o ben, está limitado para facer o mal; (…) no que o pobo comparte o goberno sen desorde. A Cámara dos Pares (dos Lores) e  a dos Comúns  son os árbitros da nación, e o rei é o árbitro supremo.”

Voltaire. Cartas filosóficas. 1734.

 

 

1. A CRISE DA EUROPA DO S XVII

SECULOS CRISE RECUPERACION PROSPERIDADE

Despois da grave crise vivida en Europa no S XIV ( fame, guerras, peste ), houbo un periodo de forte recuperación no S XV, disfrutando dunha grande prosperidade no S XVI grazas aos descubrementos xeográficos, ao aumento da actividade comercial e da poboación. Pero entrado o S XVII, a partir de 1600 Europa afúndeuse nunha profunda crise, caracterizada pola fame, as guerras e unha enfermidade que se cría superada, a peste, volve a atacar o continente. Observa o avance da peste a mediados do S XVII neste mapa:

Fonte : Kalipedia

Fonte : Kalipedia

 

  • FAME: Sucedéronse anos de malas colleitas: o estancamento tecnolóxico ( técnicas de cultivo moi rudimentarias )  fai que as agricultura estea moi condicionada pola natureza. Por exemplo, prodúcese un cambio no clima : desde o S XIV comeza a coñecida como “pequena idade de xeo”, cunha baixada xeral das temperaturas que durará ata o S XIX e que afecta negativamente ás colleitas e á produción agraria en xeral. Ademáis, pensa que co aumento de poboación que houbo en Europa desde o S XV aumentaba a demanda de produtos agrícolas, que eran consumidos rapidamente.

Escea no xeo, Hendrick Barentsz, 1625. Fonte: wikipedia

Escea no xeo, Hendrick Barentsz, 1625. Fonte: wikipedia

 

  • DESCENSO DEMOGRÁFICO: Detense o aumento demográfico, chegando a decaer en moitos lugares. A peste, xunto con enfermidades coma o tifus e o cólera, arrasa a poboación europea . Por riba, e debido á fame, non só aumenta a mortalidade senon que descende a natalidade e o número de matrimonios. Europa pasou duns 105 millóns de habitantes en 1600 a 115 en 1700. En principio, a poboación en xeral crece ( moi pouco, pero crece ), pero ese aumento é moi desigual: na Europa mediterránea e central, a poboación se estanca e incluso decrece. En cambio nos Países Baixos e Inglaterra, comezaron a mellorar as técnicas de cultivo ( substitución do barbeito ou selección de sementes, p.e.x) o que fixo que a poboación non se vira tan afectada e incluso aumentara o número de habitantes.

evolucion poboacion europa 1000_1700

  • GUERRAS: Nas guerras como a Guerra dos 30 anos non só debemos contar coas mortes directas nas batallas, senón que tamén provocaban enormes danos nas colleitas e aumentaban os impostos que os non privilexiados ( campesiños e burgueses ) debían pagar. Analiza estes datos sobre a Guerra dos 30 anos e poderás darte conta da súa influencia na vida dos europeos daquela época:

    • Foron partícipes desta guerra, entre outros: Suecia, Holanda, Francia, Inglaterra, Dinamarca, Noruega, Escocia, Austria, Sacro Imperio Romano Xermánico, Monarquía Hispánica.

    • Preto de 1.000.000 de combatientes forman os exércitos participantes.

    • Arredor duns 4.000.000 de mortos , a maioría civís (soldados “só” uns 300.000 )

A Guerra dos 30 anos comenza sendo un conflito relixiosos entre católicos e protestantes, e remata sendo unha loita pola hexemonía en Europa. Así,a Paz de Westfalia ( 1648 ) pon fin definitivamente á hexemonía da Casa dos Austria ( ou Habsburgo ) e reafirma a posición da Francia de Luis XIV como potencia dominante en Europa.

A rendición de Breda ou As lanzas ( Diego Velázquez, 1634 ) Fonte : wikipedia

A rendición de Breda ou As lanzas ( Diego Velázquez, 1634 ) Fonte : wikipedia

Diario do cura de Rumégies ( Norte de Francia ) en 1693 ( Adaptación )

“A última das desgrazas é que a colleita seguinte se perdeu enteira, o que causou que o cereal tivera un prezo moi elevado. E como o pobre pobo esgotado polas demandas da Súa Maxestade ( entre outras,as contribucións de guerra ) chegou a tal pobreza que se pode chamar fame. Felices os que poden ter unha medida de centeo para mesturar con avea, garabanzos, fabas para facer pan …

Durante estes tempos non se oía falar máis que de ladróns, crimes e persoas mortas de fame. Un tal Pierre de Gauquier, viuvo con tres fillos, o pobre morreu de fame. Enon só morreu el pola falta de pan, senón que moitos outros, aquí e noutras aldeas, morreron tamén. Verdadeiramente estaban cansos de estar neste mundo. “