Arquivo do blog

As vilas do Caramiñal e o Deán

A actividade económica das vilas da Pobra do Deán e do Caramiñal no S XVI estaba directamente relacionada coas actividades pesqueiras, sobre todo coa pesca da sardiña, organizada en compañías con ata vinte embarcacións cada unha e un centenar de mariñeiros.

A actividade pesqueira completábase cunha agricultura adicada a cereais ( trigo e centeo, xa que o millo era unha especie descoñecida polo momento ao ser un produto de procedencia americana ). Tamén tiveron importancia os cítricos. Jerónimo del Hoyo, arcebispo de Santiago, escribe en referencia ao Deán: “…Tiene buenas casas y algunas huertas con naranxas y limones, e las naranxas son las mexores de Galicia…”.

A actividade comercial tomou un importante papel na economía do S XVI, con figuras tan importantes coma o señor de Xunqueiras Diego de Mariñas, mercaderes profesionais ou simplemente mariñeiros, xa que o comercio se realizaba fundamentalmente por vía marítima ( as comunicacións terrestres eran pobres, lentas e caras ). Produtos importantes era a sardiña en salgadura e outros peixes ( polbo,pescada,badeixo …),  o viño branco ourensá ou os cítricos ( Un mercader francés, Guillaume Bior, adquiriu 105 millóns de laranxas e limóns ).

Os campesiños só participaban en feiras e  mercados locais vendendo os seus produtos. 

A prosperidade do S XVI veuse reflexada na arquitectura das vilas do Deán e Caramiñal, como na Torre Bermúdez ( actual Museo Valle Inclán, na imaxe )

torre bermudez

Advertisements

4. O NACEMENTO DA POBRA DO DEÁN E DO CARAMIÑAL.

mapa pobra teixeira

En tempos medievais ( hai aproximadamente 800 anos ), nace o que hoxe en día é a vila de A Pobra do Caramiñal. Primeiro coa fundación da vila da Pobra do Deán (fundada polo Deán de Santiago nalgún ano entre 1177 e 1226) e máis tarde do pobo mariñeiro do Caramiñal, que obtivo o título de vila xa no S XVI ( no ano 1554 ). Na década de 1830 a Pobra e O Caramiñal, uniranse nun só concello: A Pobra do Caramiñal.

A Pobra do Deán

                No ano 1177 o Arcebispo de Santiago, don Pedro Suárez de Deza, concede ó Deán Presidente do Cabildo, as terras de Postmarcos ( o que sería a actual Barbanza )              

No ano 1226, o rei de León en persoa, don Afonso IX, visita a vila e escribe:

“ Datum apud Sanctum Jacobum de la Pobla, VI Marcii era MCCLXIIII”

 ( Dado en Santiago da Pobra,  6 de marzo de 1274

Restamos 38 anos de error da datación en eras = ano 1226 )

CASA TORRE DO DEÁN DE SANTIAGO.S XIV-SXV, reformada XIX-XX.

CASA TORRE DO DEÁN DE SANTIAGO.
S XIV-SXV, reformada XIX-XX.

Esta visita siginificaría que a vila da Pobra do Deán xa tería a súa importancia no momento do rexurdir de vilas e cidades na costa galega nos séculos XII e XIII: Pontevedra, Padrón, Noia, Muros… e, por suposto, A Pobra do Deán.

                O arcebispo de Santiago delegou a administración e goberno  no Deán, formando así un señorío: arrenda e afora terras, cobra rendas,  impostos e multas, nomea ao goberno da vila, imparte a xustiza etc. Os Deáns conseguirían ser sendo os señores durante séculos:

“Esta villa es de los señores deanes de Santiago” ( Documento de fins do S XVII, Jerónimo del Hoyo )

“Dueño y señor de la villa que llaman del Deán con su jurisdicción civil y criminal, merom mixto imperio”

(decía de sei mesmo o Deán don Fabián Pardiñas Villardefrancos no S XVIII)

                A vila de Deán chegou a ser un rico e moi populoso núcleo de poboación, tanto como as vilas de Padrón ou Noia. A prosperidade da Pobra estaba directamente relacionada coas actividades mariñeiras. En 1448 chegouse a un acordo coa vila de Padrón polo cal esta concedía un permiso de carga e descarga á Pobra do Deán:

  “ … que en todo sempre posan cargar e descargar e carguen e descarguen suas mercaderias de pescados que mataren e mercaren … con condiçon que eles e qualquer deles e seus subcesores veñan a dita vila de Padron a demandas licencia para a dita carregaçon e descarregaçón … e debemos e paguemos en cada un ano por dia de navida da Nascensa de Jesu Chrito a o Concello de Padron, dentro ena dita vila, mill e oitosentos maravedís de moeda vella”

 Deste xeito, se beneficiaba a pesca tanto da Pobra do Deán como da vila do Caramiñal, que poderon exportar sardiña.

A vila de O Caramiñal

Da vila do Caramiñal non se ten coñecemento da súa data de fundación, ainda que sí sabemos que non recibiu o título de vila ata

1554. Comezaría como un pequeño núcleo de mariñeiros que foi facéndose próspero e crecendo ata acadar a magnitude de vila probablemente no S XV, apoiados polo señor da Casa de Xunqueiras, en clara oposición ao Deán e o Arcebispo de Santiago.

Coma no caso do Deán da Pobra, o señor de Xunqueiras  podía arrendar e aforar terras, cobrar rendas e impostos, impartir xustiza, nomear o goberno da vila ( alcalde, rexidor, escribano, ….)

Torre de XunuqeirasFonte. arousa-norte.es

Torre de Xunuqeiras Fonte. arousa-norte.es

Así, podemos decir que a Pobra do Deán era un señorío eclesiástico dependente do Arcebispo de Santiago e O caramiñal era un señorío dependente do Señor de Xunqueiras.

PARA SABER MÁIS SOBRE A POBRA DO CARAMIÑAL